Chính phủ trình Quốc hội đề xuất mới về giá đất, thu hồi đất

Sáng 22/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Quy định về tài chính đất đai, giá đất là một trong những nội dung lớn được sửa đổi, bổ sung.

Đất dự án quá 60 tháng không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi

So với quy định của Luật Đất đai hiện này, dự thảo Luật sửa đổi không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Dự thảo cũng kế thừa và hoàn thiện quy định về nguyên tắc, căn cứ định giá đất của Nhà nước, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, cách thức định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.

Theo tinh thần của dự thảo luật sửa đổi, Nhà nước quyết định giá đất bảo đảm các nguyên tắc: trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Một yêu cầu khác với quy định này là “hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư”.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm sử dụng, dự thảo quy định thu khoản tiền lũy tiến tăng dần theo thời gian vi phạm. Quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi đất.

Để bảo đảm quyền, lợi ích của người có đất thu hồi, dự thảo Luật quy định người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, đất khác hoặc bồi thường bằng tiền.

Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ, được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.

Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Cũng theo đề xuất của Chính phủ, khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả.

Thật sự cần thiết mới thu hồi đất, tránh lạm dụng

Từ phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban tiếp tục đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường của mỗi địa phương.

Yêu cầu cơ quan thẩm tra lưu ý là bảo đảm giá đất trong bảng giá đất có tăng, có giảm, bảo đảm khả năng tiếp cận đất đai đối với những người chưa có quyền sử dụng đất, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, vừa tạo sự đồng thuận trong xã hội, bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi của các địa phương, vùng miền.

Cũng theo cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nhấn mạnh việc thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng không chỉ căn cứ trên cơ sở thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại Luật, mà quan trọng hơn, phải đáp ứng cả điều kiện “đủ” là khẳng định được tính chất thật sự cần thiết phải thu hồi, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cân nhắc trường hợp thu hồi đất (nhất là đất ở) để thực hiện thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước.

Theo lý giải, quy định này có thể sẽ dẫn đến thực hiện thu hồi đất 2 lần, 2 khu vực mà chỉ để triển khai 1 dự án đầu tư. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất đối với dự án vì mục đích kinh doanh, tránh mở quá rộng mà không thật sự cần thiết phải thu hồi đất.

Đối với trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án vùng phụ cận công trình kết cấu hạ tầng có tiềm năng phát triển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nghiên cứu quy định tại nghị định một số nguyên tắc, tiêu chí mang tính chất “khung” để các HĐND cấp tỉnh có cơ sở xác định phạm vi vùng phụ cận cụ thể.

Ngay sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Theo chương trình nghị sự, dự án luật quan trọng này sẽ được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 2.